Provincie suggereert onterecht dat Waterschap PFAS-lozing steunt 

Het onderwerp ligt bestuurlijk zeer gevoelig. Waterschap Limburg is fel tegen de voorgenomen PFAS-vergunning voor de afvalverwerker in Weert. Het gekissebis over de gang van zaken blijkt uit het definitieve bezwaarschrift van Waterschap Limburg, dat naar het gouvernement is gestuurd. 

In de landelijke politiek loopt al een tijd een discussie over de PFAS-problemen. Een volledig of gedeeltelijk verbod instellen op het lozen van PFAS is juridisch mogelijk, maar de daarvoor benodigde landelijke wetgeving lijkt nog ver weg. Dat blijkt uit een recente brief van de bewindslieden van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat aan de Tweede Kamer.   

Tegen de ontwerp-vergunning voor CFS bestaat veel weerstand. Behalve het waterschap, heeft onder meer de gemeente Weert en het Brabantse drinkwaterbedrijf Evides geprotesteerd. Via het riool en de waterzuiveringsinstallatie komt PFAS uiteindelijk in de Maas terecht. Evides maakt verderop stroomafwaarts drinkwater uit Maaswater. 

Het waterschap heeft naar eigen zeggen in december 2023 via een mail aan de provinciale omgevingsdienst aangegeven dat essentiële gegevens ontbraken. Ook vroeg het schap aandacht voor de wettelijke plicht van bedrijven om de uitstoot en lozing van Zeer Zorgwekkende Stoffen te minimaliseren. 

Op dat moment werd er gesproken over een lozing van zo'n 125 gram PFAS per jaar. In de loop van 2024 bleek de omgevingsdienst dat te hebben verhoogd tot vijf kilogram. "Pas sinds december 2024 is inzichtelijk voor het waterschap dat er sprake is van een totaal andere omgevingsvergunning. De stelling in het ontwerpbesluit dat er sprake zou zijn van consensus met het waterschap over de voorgestelde aanpak is feitelijk onjuist. Een aanvraag kan pas correct worden beoordeeld op het moment dat alle relevante stukken volledig zijn aangeleverd", schrijft Waterschap Limburg in zijn officiële reactie.

De provincie zal over een paar weken via een Nota van Zienswijzen reageren op alle ingediende bezwaren. Dan moet blijken of de ontwerp-vergunning alsnog wordt aangepast. Waterschap Limburg heeft al aangekondigd dat desnoods de Raad van State wordt ingeschakeld om de zaak juridisch uit te vechten. 

CFS verwerkt vloeibare en vaste afvalstoffen uit verschillende industriële takken zoals wasstraten, petrochemische industrie, verffabrieken, metaalbewerking en levensmiddelenindustrie. Ook mengsels van olie, water en slib worden schoongemaakt. Er resteert afvalwater dat CFS op het riool wil lozen. Hoewel daarin op jaarbasis 'slechts' vijf kilogram PFAS zit, heeft het waterschap grote problemen hiermee.

"Hierdoor zou elk jaar vijf kilo PFAS extra via de Zuid-Willemsvaart in de Maas terechtkomen. Dit zorgt voor een ongekend precedent. Stroomafwaarts wordt hier drinkwater uit gewonnen. De beschikbaarheid van schoon en gezond water, en daarmee gezondheid van onze leefomgeving en de samenleving, komt met deze omgevingsvergunning steeds verder onder druk te staan. Dat vinden wij onacceptabel", aldus het waterschap. 

 "Een totaalverbod op alle PFAS-lozingen zou ingrijpende maatschappelijke effecten hebben", schrijven de minister en staatssecretaris aan de Tweede Kamer. "PFAS zijn reeds overal in de leefomgeving aanwezig. Een volledig lozingsverbod zou als consequentie hebben dat bijvoorbeeld rioolwaterzuiveringsinstallaties, stortplaatsen, drinkwaterbedrijven, afvalverbrandingsinstallaties en grondverwerkers niet meer kunnen functioneren. Dit is geen wenselijk scenario. Deze optie van een totaalverbod op PFAS-lozingen werkt het kabinet daarom niet verder uit." 

Als alternatief denken de bewindspersonen aan een lozingsverbod voor bepaalde sectoren of activiteiten. "Zo’n deelverbod kan zich richten op specifieke sectoren of activiteiten waarvan bekend is dat deze gepaard gaan met een hoge PFAS-uitstoot."

Een gedeeltelijk lozingsverbod dwingt bedrijven die met PFAS werken om hun processen aan te passen. Dit kan innovatie stimuleren, zegt de minister. Maar hij voegt meteen toe dat alternatieve verwerkingsroutes duur zijn. En ze kunnen bij voorbeeld vanwege vervoer of verbranding leiden tot uitstoot van CO2 en stikstof. "Bij de afweging omtrent een gedeeltelijk lozingsverbod voor extra PFAS-lozingen zullen ook deze effecten worden afgewogen", staat in de Kamerbrief. Het kabinet gaat de de mogelijkheden bekijken, is de meest vergaande toezegging. 

Het verbieden van producten waarin PFAS zit, zoals pannen met anti-aanbaklagen en cosmetica, helpt ook. Maar dan moeten deze producten op Europees niveau worden verboden en dat is een lange weg.