Bezwaren tegen gebruik van WhatsApp, deze Limburgers stapten over: 'maar verwijderen is onmogelijk'

Elly Kerkvliet (67) en Carla Widdershoven (65) uit Maastricht deden een poging, maar liepen tegen de nodige problemen aan. "Niet iedereen in mijn sociale kring wil overstappen."

Elkaar berichten sturen via WhatsApp: vrijwel iedereen doet het dagelijks. Maar de weerstand tegen de communicatie-app groeit steeds meer. Voor Kerkvliet was de druppel toen Mark Zuckerberg, de baas van moederbedrijf Meta, zei te gaan stoppen met factchecken. "Dat voelde voor mij als een verkeerd signaal en ik dacht 'nu gaan we naar Signal'."

Ook tijdens de in de inauguratie van Donald Trump als president van de Verenigde Staten waarbij alle bazen van grote Amerikaanse techbedrijven op een prominente plek zaten, speelde een rol. Die banden zijn volgens Kerkvliet veel te close. "Ik wil daar zoveel mogelijk afstand van doen. Dus ik heb mijn Facebookaccount verwijderd. Wat overigens makkelijk voor mij was, want daar deed ik niet zoveel mee."

Wat veel minder makkelijk is, is stoppen met WhatsApp, eveneens van Meta. In de praktijk blijkt dat helemaal stoppen bijna geen optie is. Het hoogst haalbare voor Kerkvliet is dat ze zo min mogelijk WhatsApp probeert te gebruiken. "Mijn familie, maar ook veel andere contacten, zitten nog gewoon op WhatsApp. Hierdoor was het voor mij ook ingewikkeld om mijn account te verwijderen, want dan zou ik niet meer met ze kunnen chatten", vertelt ze.

De Maastrichtse gebruikt dus noodgedwongen nog WhatsApp, terwijl ze veel liever de chatapp Signal zou gebruiken. Haar ervaring is ook dat het vrijwel niemand lukt om WhatsApp helemaal te verwijderen. "Ik ken eigenlijk alleen mensen die op beide platforms zitten. Veel mensen vinden het namelijk gedoe om over te stappen."

Ook Widdershoven deelt die ervaring. Ze zit in veel WhatsApp-groepen en om van groep te veranderen is nogal een uitdaging. Sterker nog: ze werd afgelopen week nog toegevoegd in een WhatsApp-groep omdat ze zich aansloot bij een nieuwe vereniging. "Ik moest wel, want ik vind het te belangrijk dat ik met deze mensen kan communiceren. Alleen heb ik me wel voorgenomen als ik een beetje geïntegreerd ben, dan ga ik wel eens een balletje opgooien of we naar Signal kunnen overstappen." Tot dusver gebruikt Widdershoven beide chatprogramma's naast elkaar. "Dat ongemak heb ik er wel voor over. Al zou ik wat mij betreft het liefst helemaal overgaan op Signal. Want we worden min of meer gedwongen om beide communicatie apps aan te houden."

Zowel Kerkvliet als Widdershoven ondernamen al diverse pogingen om in hun sociale kring mensen te overtuigen over te stappen naar Signal, maar stuitten daarbij op weerstand. Kerkvliet: "Veel mensen waren ervan overtuigd dat het niet ging. Ik kreeg dan als reactie dat in hun kring nog iedereen op WhatsApp zat dus dat ze daarmee nooit konden stoppen. En alleen met mij op Signal chatten, vinden ze dan weer te veel gedoe." Widdershoven vult aan: "De ene groep mensen wil niet nog een nieuwe app erbij. Ze vinden dat WhatsApp goed werkt. Andere mensen vinden het allemaal flauwekul. 'We worden aan alle hoeken en kanten gecontroleerd door allerlei bedrijven', zeggen ze dan. En dat van WhatsApp naar Signal overstappen geen zoden aan de dijk zet, dat weet ik zelf ook wel, maar dit is het enige wat ik als consument kan doen."

De laatste maanden waren er steeds meer gebruikers van WhatsApp die zich afvroegen of ze nog wel wilden blijven op platformen van Meta. Het ongemak bij veel gebruikers groeide, maar er wordt nog niet massaal overstapt. De macht die techbedrijven hiermee hebben, baren Kerkvliet en Widdershoven wel zorgen. "We zijn veel te veel afhankelijk van dit soort media."

Desalniettemin vindt Kerkvliet het toch een goed gebaar dat veel mensen besloten om Signal te installeren. "Het gaat natuurlijk niet alleen om de inhoud van de berichten, het gaat ook om wat zij allemaal van ons weten. Dat vind ik ongemakkelijk. WhatsApp doet veel meer met die metadata dan Signal." Toch is Kerkvliet niet extra alert op de dingen die ze deelt via WhatsApp. "Het gaat vaak om kleine dingen die ik stuur. Als ik belangrijke informatie heb dan doe ik dat sowieso niet zo snel via een app."

Voor Widdershoven speelt de privacy niet eens de grootste rol in haar keuze. "Mijn berichtjes zijn het probleem niet, daar staat niets bijzonders in", zegt ze. Het gaat haar met name om alle controlemogelijkheden die je toestaat als je aan WhatsApp deelneemt. "Ze verzamelen allerlei metadata en bij Signal is dat veel minder. Daar wordt gebruikgemaakt van open source en proberen geen mensen er veel geld mee te verdienen en de macht naar zich toe trekken"

Widdershoven is ook heel eerlijk: "Beide apps zijn geweldige communicatiemiddelen. Ik zou er niet aan moeten denken dat het weer moet zoals het vroeger ging." Daarom hebben beide dames ook niet de illusie dat iedereen WhatsApp zal verlaten. Kerkvliet: "Het ideale plaatje zou zijn als iedereen zou zeggen 'we stoppen met WhatsApp'. Om te laten zien dat je als consument iets te vertellen hebt, doordat je het als massa doet. Maar ik ben al blij dat veel mensen op Signal zijn overgestapt, dat is een goed signaal. Hiermee geven we samen aan 'we zijn het er niet mee eens'."