Zuyderland: 8 vragen over toekomst van het ziekenhuis

Het plan gaat niet alleen over het ziekenhuis, het gaat ook over de organisatie van de zorg in de regio. Met extra aandacht voor kwetsbare ouderen die medische problemen hebben. Heel opvallend: de discussie gaat tot nu toe nauwelijks over geld.

Zowel in Geleen als in Heerlen blijft een beddenhuis om patiënten op te nemen, houden specialisten dagelijks spreekuur, worden reguliere operaties en poliklinische ingrepen verricht en is het ziekenhuis dag en nacht open voor spoedzorg. Vanwege blijvend personeelsgebrek komt er maar op één plek een uitgebreide spoedeisende hulp (SEH) en afdeling intensive care (ic). En spoedbevallingen worden ook op één locatie geconcentreerd.

Heerlen lijkt de meeste kans te maken. Het aantal patiënten op de SEH in Heerlen is het dubbele van het aantal in Geleen. De kans dat er patiënten komen die met spoed of gepland ingewikkelde zorg nodig hebben, met opname op de ic, is in Heerlen beduidend groter dan in Geleen.

Het verzorgingsgebied van het ziekenhuis in Heerlen is een stuk groter. Ook kan een rol spelen dat het ziekenhuis in Geleen in 2030 twintig jaar oud is en dat bij nieuwbouw in Heerlen naar de laatste inzichten kan worden gebouwd.

Het RIVM heeft in februari een analyse gemaakt. De ritduur neemt uiteraard toe, met maximaal 13 minuten afhankelijk van waar de patiënt wordt opgehaald. Maar belangrijker is de conclusie van het RIVM dat de zogenoemde 45 minuten-norm (drie kwartier na oproep patiënt aanwezig op SEH) niet wordt overschreden. Als de uitgebreide SEH in Geleen zou komen, dan geldt hetzelfde. Het bereikbaarheidsargument speelt dan ook geen doorslaggevende rol in de SEH-keuze voor Heerlen of Geleen.

Met een gebroken been, een sportblessure of een kleine verwonding kan iedereen straks dag en nacht terecht in beide ziekenhuizen. Voor ernstige noodsituaties als een hartaanval of herseninfarct moet iedereen naar het ziekenhuis waar ook de ic-afdeling komt. Ook geplande zware operaties en hoogcomplexe behandelingen vinden alleen nog plaats in het ziekenhuis met de ic-afdeling. Voorbeelden daarvan zijn een operatie bij slokdarmkanker of het ondergaan van immunotherapie.

Waarom zou je verhuizen naar Zuid-Limburg voor een baan als er op jouw terrein genoeg banen in de buurt zijn? In het hele land zijn vacatures voor personeel op ic-afdelingen en SEH.

De Ziekenhuisalliantie denkt dat dat probleem wel oplosbaar is. De actiegroep noemt het beschikbaar stellen van geschikte woningen, gratis kinderopvang, zorgen voor passend werk voor meeverhuizende partners. Dat gaat de gemeenschap veel geld kosten en garantie op succes is er niet. De regietafel ziet geen andere oplossing dan het concentreren van hoogcomplexe zorg (met ic-afdeling) op één plek. Om op die manier de kwaliteit van deze meest ingewikkelde zorg in de regio's veilig te stellen.

Ja, zo zou je dat kunnen uitleggen. De regietafel Zuyderland heeft laten weten dat het ziekenhuis waar geen uitgebreide SEH komt, wordt uitgebreid met een afdeling voor spoedopname en behandeling van ouderen in een kwetsbare situatie. Die speciale afdeling moet de SEH ontlasten, waar ouderen met medische problemen te vaak noodgedwongen terecht komen bij gebrek aan een alternatief bed.

Het is een nieuw project, ontwikkeld samen met huisartsen, verzorgingshuizen en thuiszorg. Het is ontstaan tijdens vele tientallen gesprekken die de regietafel Zuyderland afgelopen halfjaar heeft gevoerd met betrokken partijen. Door de toenemende vergrijzing wordt een nieuwe voorziening voor ouderen steeds noodzakelijker.

Geld speelt tot nu toe in het publieke debat nauwelijks een rol. Het gaat vooral over het verbeteren van de gezondheidssituatie in de regio, van huisarts tot ziekenhuis en alles wat daar tussenin zit.

Hoe meer succes aan de basis wordt geboekt, hoe minder ziekenhuiszorg nodig is. Het advies van de regietafel is niet in beton gegoten. De hoop is dat de brede maatschappelijke dialoog de komende tijd door gaat. Natuurlijk moet er straks een enorm bedrag op tafel komen voor de nieuwbouw in Heerlen. In de keuze voor een definitief plan zal die bouwinvestering worden afgezet tegen de kosten van een ic-afdeling en uitgebreide SEH in Geleen. De zorg moet wel betaalbaar blijven.

Die kans lijkt nihil. Bij grote veranderingen in de zorg is de zogenoemde Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) van belang. Die geeft gemeenten en andere betrokken partijen geen medebeslissingsrecht, wel moeten ze worden ‘betrokken’.

De minister zei vorige week in de Tweede Kamer dat zij op basis van bestaande wet- en regelgeving niet kan ingrijpen. Dat wil ze overigens ook niet. Ze noemde de brede aanpak van de regietafel Zuyderland juist “een voorbeeld voor de rest van ’t land.”

Zuyderland-bestuursvoorzitter David Jongen heeft zich meerdere keren heel duidelijk uitgesproken in het openbaar: Zuyderland volgt het advies van de regietafel. Jongen zou volstrekt ongeloofwaardig zijn als hij daarop terug komt. Bovendien is hij zelf lid van de regietafel en kan hij moeilijk zijn ‘eigen’ advies negeren.