Waarom 'steenrijk Limburg' het Julianakanaal kreeg

Bouw van een sluis in het Julianakanaal in 1928. © Nationaal Archief
Het is 22 oktober 1925 als de toen 16-jarige prinses Juliana de eerste schop in de grond zet voor de bouw van het kanaal dat haar naam zou dragen. Tien jaar later is het Julianakanaal klaar en wordt het in gebruik genomen.
Vorige week maakte demissionair minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat bekend dat kanaal maandenlang dicht gaat voor onderhoud. Tussen de brug in Berg en de sluis in Born wordt het kanaal een halfjaar drooggelegd.
De grote zorgen bij het bedrijfsleven laten zien dat ook bijna eeuw na de bouw, het kanaal van groot belang is voor Limburg.

Steenrijk Limburg

"De bouw vond plaats tijdens de hoogtijdagen. Limburg was steenrijk", vertelt historicus Joep Leerssen op L1 Radio. "De mijnbouw had een betere verbinding nodig richting de haven van Rotterdam." De Maas was als regenrivier niet geschikt. "Die ligt in de zomer soms halfdroog." En ook via het spoor was geen alternatief, volgens Leerssen. "Spoorwegen waren overbelast en ook storingsgevoelig. Dat merken we nu nog steeds."
Prinses Juliana steekt de eerste spade in de grond. © Nationaal Archief
Dus werd er gestart met de aanleg van het Julianakanaal. Maar waarom het kanaal loopt tussen Maastricht en Maasbracht, en niet richting de mijnstreek, heeft volgens Leerssen te maken met aantrekkingskracht van Maastricht. Ook de ENCI-groeve wilde gebruik van maken van het kanaal. "Daarnaast is Maastricht ook een soort knooppunt van kanalen, met ook een verbinding naar het Albertkanaal."

Luik

Terwijl in Nederlands-Limburg druk wordt gegraven aan het Julianakanaal, wordt in Belgisch-Limburg begonnen met de aanleg van het Albertkanaal. "België had eenzelfde probleem: er moest een verbinding komen tussen de haven van Antwerpen en het industriegebied van Luik." In 1930 zet koning Albert de eerste spadesteek, negen jaar later varen er de eerste boten over het Albertkanaal.
De Maas en het Julianakanaal. © Nationaal Archief

Concurrenten

De twee kanalen worden volgens Leerssen concurrenten van elkaar. "Een beetje als de Burger King en McDonalds. De een moet Luik met Antwerpen verbinden, de andere Rotterdam en de Limburgse mijnen." Ze hebben wel een overeenkomst: ze zijn allebei vernoemd naar vorsten. "We hebben daarnaast natuurlijk de Zuid-Willemsvaart, vernoemd naar onze 'kanalenkoning'." Koning Willem 1 liet tijdens zijn regeerperiode honderden kilometers aan kanaal graven.
Het Julianakanaal is volgens de historicus ook een grens. "De Maas was een verbinding van zuid naar noord. Maar ook een afsluiting van landen, kijk naar de Grensmaas. Het Julianakanaal is dat ook: het is een barrière tussen de west en oost."

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via WhatsApp of stuur een mail naar redactie@l1.nl!