Herinvoering schoolzwemmen uitdaging voor zwembaden Limburg

Het aantal kinderen tussen de 6 en 16 zonder zwemdiploma is de afgelopen vijf jaar verdubbeld © iStock
Een tekort aan zweminstructeurs, steeds meer zwembaden die sluiten en steeds minder kinderen die hun zwemdiploma halen. Als de Tweede Kamer schoolzwemmen weer in wil voeren, wordt dat een uitdaging voor Limburgse zwembaden. "Zolang er geen nieuwe zweminstructeurs bijkomen, is schoolzwemmen niet mogelijk."
Maar ondanks dat de capaciteit er nu niet is, zien veel zwembaden het herinvoeren van schoolzwemmen toch als positieve ontwikkeling.

Lange wachtlijsten

Vijf zweminstructeurs werken in zwembad De Nieuwe Hateboer in Sittard. "Dat waren er liever nog meer geweest, want binnenkort gaat er een weg. Als er iemand ziek wordt, hebben we een probleem", zegt een woordvoerster van het zwembad.
Mede door het tekort aan personeel is het voor veel kinderen lang wachten voordat zij überhaupt kunnen leren zwemmen. Uit een rondgang van L1 langs verschillende Limburgse zwembaden blijkt dat wachttijden voor zwemlessen kunnen oplopen van een half jaar tot zelfs twee jaar. En dat is zorgelijk, want het aantal kinderen tussen de 6 en 16 zonder zwemdiploma is de afgelopen vijf jaar verdubbeld. Daarom wil de Tweede Kamer schoolzwemmen opnieuw invoeren. Uit onderzoek blijkt ook dat een herinvoering de veiligheid voor kinderen vergroot.

Verplicht schoolzwemmen werd in 1985 afgeschaft. Sindsdien mogen scholen zelf bepalen of ze het aanbieden. Het aantal scholen dat het nog doet is flink afgenomen: in 1990 bood 90 procent van alle scholen nog schoolzwemmen aan, terwijl dat in 2021 slechts 26 procent was. In het zwembad in Maastricht wordt bijvoorbeeld nog door drie basisscholen 'schoolgezwommen'. In Sittard komen één keer per week kinderen van Duitse basisscholen en kinderen van het speciaal onderwijs schoolzwemmen.

Totaal andere programmering

Een mooie ambitie dus om het weer in te voeren, maar mocht het zover komen, dan wordt dat voor veel zwembaden in onze provincie een hele uitdaging. Het tekort aan zwemlesinstructeurs wordt niet alleen in Sittard nu al genoemd als hun 'grootste probleem', ook bij andere zwembaden zijn er vaak niet genoeg gediplomeerde zwemleraren om de zwemlessen rond te krijgen, laat staan als schoolzwemmen er nog bijkomt. "Zoals het er nu naar uitziet, gaat het niet passen in de capaciteit van het bad en personeel", zegt ook Dennis de Bie, coördinator zwemlessen van het Geusseltbad Maastricht.

Zwemmen minder 'hip'

Het Laco-zwembad in Heythuysen stopte vorig jaar zelfs zwemlessen doordat er te weinig instructeurs waren. Een woordvoerder laat weten dat deze inmiddels weer een paar maanden bezig zijn. En bij een andere Laco-locatie, die in Melick, lukt het zelfs erg goed om het hoofd boven water te houden. Dat kan volgens vestigingsmanager Jordy Hermans komen doordat de druk minder hoog is. "We hebben in Melick acht instructeurs werkzaam, die we kunnen verdelen over de vier banen die het bad heeft. Ook hebben we met de zwemlessen afgeschaald toen het te veel werd, zodat het voor het personeel te behappen bleef en ze niet uitvielen door werkdruk. De kinderen die zwemles volgden op de minst populaire dag hebben we toen verplaatst naar een andere dag." Wel met gevolg dat ook hier de wachtlijst opliep, die in Melick nu gemiddeld een jaar is.
Toch merkt ook Hermans dat het lastiger is geworden dan vroeger om de zwemlessen draaiende te houden, gekeken naar het aantal mensen dat bevoegd is om zwemlessen te geven. Dat komt volgens hem doordat zwemmen niet meer zo ‘hip’ is, en studenten aan sportopleidingen eerder voor sporten kiezen die in trek zijn, zoals snowboarden of personal training. "Vroeger konden ze nog zeggen: geen papiertje, geen gesprek. Nu bieden we zelf opleidingen aan tot zweminstructeur om zo toch mensen aan ons te kunnen binden."

Uitdagingen

Het tekort aan zweminstructeurs is één, maar daarnaast staan zwembaden ook nog voor andere uitdagingen als schoolzwemmen weer ingevoerd gaat worden, zoals een tekort aan locaties en het indelen van de baduren. Zwembad de Berkel in Horst zegt dat het "niet eenvoudig te realiseren zal zijn" en ook in Maastricht zal het een uitdaging worden als schoolzwemmen terug komt. "Mocht schoolzwemmen ingevoerd gaan worden, dan zal dit een totaal andere programmering van ons vragen", aldus De Bie.

Schoolzwemmen oplossing

Ondanks dat er nu weinig capaciteit is, zien zwembaden toch de voordelen. Kinderen uit gezinnen met weinig geld of met een migratieachtergrond zijn vaak degenen die hun zwemdiploma niet halen. Als het plan van de herinvoering van schoolzwemmen doorgaat, kan dit een oplossing bieden om ook deze kinderen zwemveilig te maken. "Wij zien dit wel als een positieve ontwikkeling", zegt dan ook Dennis van Eck van zwembad In de Bandert in Echt, waar al zeker 15 jaar geen schoolzwemmen meer gegeven wordt. "Het is zorgwekkend dat veel kinderen niet zwemveilig zijn en dat moet worden aangepakt. Of de oplossing bij het schoolzwemmen ligt, moet goed worden onderzocht."
Het zwembad in Sittard denkt er hetzelfde over: "Het zou ideaal zijn als het terugkomt. Dan spreek ik niet alleen voor mezelf, maar voor veel mensen hier. Zwemlessen zijn niet goedkoop. Voor die mensen die net boven de grens zitten om een vergoeding ervoor te krijgen, is het niet haalbaar. Daardoor mis je een hele hoop kinderen. Schoolzwemmen kan dat oplossen."

Vangnetsysteem

De vestigingsmanager van de baden in Melick en Heythuysen sluit zich daarbij aan, al gaat het volgens hem ook een heel vraagstuk worden. Een van de zorgen betreft de inkomsten. "Wat als kinderen van zwemles af gaan vanwege schoolzwemmen? Dan gaat het ten koste van een grote inkomstenpost."
Een oplossing zou volgens hem een zogenaamd 'vangnetsysteem' kunnen zijn. Dat betekent dat schoolzwemmen meer ingezet zou worden om het zwemniveau van basisschoolkinderen te meten en onderhouden, en reguliere zwemlessen daarbij aanvullend kunnen werken. "Uit onderzoek blijkt dat als kinderen twee maanden geen zwemles hebben, het niveau zakt. Dus het is zeker goed als kinderen door middel van schoolzwemmen regelmatig kunnen blijven zwemmen", zegt Hermans. "Voor de andere kinderen kunnen we tijdens dat schoolzwemmen kijken in hoeverre zwemles nodig is en laten zien wat wij verder bij het zwembad aanbieden. Ook wij zien dat kinderen uit gezinnen met minder geld en buitenlandse kinderen minder snel een zwemdiploma hebben. De gemeente en Stichting Leergeld kunnen dan een steentje bijdragen."

Denken in oplossingen

Juist omdat zwembaden schoolzwemmen als een positieve ontwikkeling zien, geven zij over het algemeen aan graag te willen kijken wat er wél kan. "Met een nieuwe planning en nieuw personeel moet het mogelijk zijn", laat het zwembad in Sittard weten. Ook het zwembad in Maastricht zegt dat er eventueel ruimte vrij gemaakt zou kunnen worden als er met producten geschoven wordt. Van Eck van het zwembad in Echt zegt dat, terwijl ook zij met personeelstekorten kampen, het juist met name onder schooltijd aantrekkelijk is om te werken. "Hier vinden we misschien nog wel (nieuwe) collega’s om extra te werken. Wanneer we in oplossingen denken, kunnen we zeker ruimte creëren."

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via WhatsApp of stuur een mail naar redactie@l1.nl!