Boringen voor Einstein Telescoop: wat gaat er gebeuren?
4 februari, 19:52 • 3 minuten leestijd
In maart gaan in het Heuvelland en België boringen van start voor de mogelijke komst van de Einstein Telescoop. Maar wat gaan ze precies onderzoeken tijdens de boringen?
Wim Walk technologie-manager voor de Einstein Telescoop en theoretisch natuurkundige Gideon Koekoek leggen dat uit bij De Stemming op L1 Radio.
Zwaartekrachtgolven
Het grensgebied tussen Nederland, Duitsland en België is in de race om de Einstein Telescoop binnen te halen. Ook Sardinië doet een gooi om de telescoop binnen te halen. Met de telescoop willen wetenschappers zwaartekrachtgolven gaan meten. De Einstein Telescoop moet ondergronds komen te liggen en gaat bestaan uit drie stations die in een driehoek liggen. Elke arm wordt tien kilometer lang.
'Grote wetenschap'
Aan de hand van de zwaartekrachtgolven kunnen wetenschappers het heelal bestuderen. Nu zijn er wereldwijd maar enkele telescopen die dat kunnen. "Die meten ongeveer één golf per week. Deze Einstein Telescoop moet er een paar honderd per dag gaan meten. Dat is hele grote wetenschap", vertelt Koekoek.
Tussen maart en augustus gaan er op elf plekken in Nederland en België boringen plaatsvinden. Onder meer in Epen en Vijlen. Daarbij kan er op sommige plekken tot zo'n 275 meter diep worden geboord. De boringen moeten duidelijk maken hoe de bodem er op deze plekken uitziet. Er is nu nog weinig bekend over de bodem in Limburg, vertelt technologie-manager Walk. "Daar was ik enigszins verbaasd over."
Wanneer wordt er waar geboord?
Dit is de (voorlopige) planning wanneer en waar er geboord gaat worden.
4 maart - 11 april: Hombourg (Bounder)
27 maart - 6 mei: Sint-Pieters-Voeren (Brabant/Rullen)
4 april - 7 juni: Teuven (Kloosterhofstraat)
9 april - 17 mei: Gemmenich (Rue de Terstraeten)
17 april - 24 juni: Obsinnich (Obsinnich nabij spoor)
25 april - 8 augustus: Aubel (Rue de Val Dieu/Bushaye)
2 mei - 7 juni: Henri-Chapelle (Bij weg Lekker)
3 mei - 1 augustus: Epen (Terrein schutterij)
13 mei - 19 juli: Dal van Vijlen (Groeneweg)
25 mei - 19 juli: Vijlenerbos (Parkeerplaats)
17 juli - 7 augustus: Sint-Pieters-Voeren (naboring)
Ruis
Met die informatie uit de boringen moet ook duidelijk worden hoe stabiel de bodem is. Daarna kan bepaald worden waar de telescoop precies komt. "We gaan het zo opstellen dat je zo weinig mogelijk ruis hebt", zegt Walk. Om zwaartekrachtgolven te meten moeten er zo min mogelijk trillingen zijn, die kunnen de metingen namelijk verstoren. Zuid-Limburg heeft daarbij een voordeel. De bodem bestaat uit twee lagen: een 'zachtere' laag en een harde mergellaag. Door die combinatie van die twee lagen worden trillingen beter tegengehouden.
Sinkholes
Of de telescoop ook daadwerkelijk naar Limburg komt, is nog niet duidelijk. Dat wordt pas in 2025 besloten. Toch wordt er al nagedacht over de bouw van het megaproject, want wat gaat er gebeuren met al het zand en stenen? De eerste schattingen zijn dat er 4 tot 5 miljoen kuub afgevoerd moet worden. "In Duitsland zit een bedrijf dat de grond heel graag wil hebben. Ze willen het gebruiken om sinkholes te dichten", vertelt Walk.
Ook over het afvoeren van het zand en stenen wordt al nagedacht. De organisatie wil de natuur zo min mogelijk aantasten. Ze willen voorkomen dat er honderdduizenden vrachtwagenbewegingen nodig zijn. "We zijn aan het kijken of we dat per trein kunnen doen. In Montzen (Wallonië, red.) ligt een rangeerterrein dat we misschien kunnen gebruiken", zegt Walk. "Het is iets waar goed over nagedacht moet worden."
Economie
Met de Einstein Telescoop krijgt ook de industrie een boost, zegt Koekoek. "Lasertechnologie en informatieverwerking worden hiervan beter." Maar ook de lokale economie gaat er op vooruit. De prestigieuze telescoop zal duizenden medewerkers naar de regio trekken. "Dat hebben meerdere planbureaus ook berekend. Voor elke euro die je erin steekt, krijg je twee tot drie euro terug."
De kansen dat de Einstein Telescoop ook daadwerkelijk naar het grensgebied komt, schat Koekoek positief in. In 2025 wordt een besluit genomen. Als Limburg wordt gekozen, moet de telescoop in 2035 klaar zijn. De bouwkosten worden geschat op ruim twee miljard euro.
Hoe de Einstein Telescoop werkt, wordt in deze video uitgelegd:
