Gaan we minder vlees eten door waarschuwingsetiketten?

Volgens voedingswetenschapper Alie de Boer (rechts) werken waarschuwingslabels alleen op de korte termijn © L1
Iedereen kent de waarschuwingslabels op sigarettenpakjes. Als het aan Britse onderzoekers ligt, zien we die in de toekomst ook op vleesproducten. Maar laat de bourgondische Limburger hierdoor vlak voor de kerst de kalkoen in het koelvak liggen?
We namen de proef op de som.

Onderzoek

Uit onderzoek aan de universiteit aan Durham blijkt dat zulke etiketten de vleesconsumptie aanzienlijk kunnen verlagen; zo'n zeven tot wel tien procent. De onderzoekers ontwierpen drie soorten labels waarop werd gewaarschuwd voor gezondheidsrisico's, klimaatverandering en het bijdragen aan pandemieën, met bijpassende aanstootgevende foto's. Ze legden de vleesproducten mét etiket aan zo'n 1000 vleesetende volwassenen voor. Vooral de klimaatverandering waarschuwing was effectief omdat mensen dit als 'meest geloofwaardig' bestempelden.
Britse onderzoekers ontwierpen drie soorten waarschuwingslabels © Universiteit van Durham

Effect alleen op korte termijn

Alie de Boer is voedingswetenschapper aan de UM campus in Venlo en is gespecialiseerd in voedingsclaims. En dan meer specifiek of de informatie die op producten staat, om de consument vaak een bepaalde richting op te duwen, wel geoorloofd is. "Mensen worden overspoeld door voedingsadviezen. Ik denk dat deze waarschuwingen wel werken, maar alleen op de korte termijn. Het is net als diëten. Als je iets niet mag, dan wil je het alleen maar meer en uiteindelijk houd je het niet meer vol. Het heeft daarom geen zin om mensen het vlees helemaal af te laten zweren."

Angst slechte raadgever

Daarnaast is het volgens De Boer wel mogelijk om mensen vlees te laten minderen en bewustere keuzes te laten maken. "Maar dan op een andere manier. Je kunt beter op een positieve manier een alternatief product aanprijzen als een gezonde(re) keuze." Mensen bang te maken voor ziektes of een pandemie is dan ook geen goede manier, vindt ze. "Ook hier geldt dat angst een slechte raadgever is."

Vleesreclames

Steeds meer Nederlandse gemeenten nemen maatregelen tegen vlees. Begin november stemde de Utrechtse gemeenteraad voor een verbod op vleesreclames, na eerder al advertenties van 'fossiele reclames' in de ban te hebben gedaan, waaronder bijvoorbeeld advertenties voor benzine, auto's en vliegreizen vallen. De gemeente Bloemendaal kondigde eind oktober aan om geen reclames voor vlees, zuivelreclames en producten met fossiele brandstoffen als energiebron meer te plaatsen. Ook gemeentes als Zwolle, Haarlem, Amsterdam en de provincie Noord-Holland zijn bezig met het verbieden van dit soort advertenties vanuit klimaatoogpunt.

Geen direct effect

Jan Willem Bolderdijk, hoogleraar duurzaamheid en marketing aan de Universiteit van Amsterdam, verwacht geen direct effect. "Dit gaat op gemeentelijk niveau niet zorgen dat inwoners meteen hun gedrag aanpassen. Daar is meer voor nodig", zegt Bolderdijk in gesprek met de NOS. "Tegelijkertijd: als je de reclames niet verbiedt, houd je het beeld in stand dat dit de norm is. Dat demotiveert mensen om zich anders te gedragen." Volgens de hoogleraar is het effect vooral indirect. "Het stimuleert het maatschappelijke debat. Haarlem was vorig jaar wereldnieuws als eerste stad met een verbod op vleesreclames." Daarbij is er sprake van een olievlekwerking, zegt hij. "Steeds meer gemeentes doen dit. Dus indirect heeft het wel zin en kun je als individuele gemeente uiteindelijk veel meer mensen beïnvloeden."

Landelijke regels

De Bond van Adverteerders (BVA), die adverteerders vertegenwoordigt als Albert Heijn, Jumbo en Heineken, ziet liever landelijke regels in plaats van lokale verboden. "Het zorgt voor onduidelijkheid en verwarring voor consumenten en bedrijven om dit op lokaal niveau te regelen", zegt directeur Henriette van Swinderen tegen de NOS. Dit moet volgens de adverteerders niet opgelegd worden, maar uit de branche zelf komen. "Wij zijn in gesprek met de reis- en autobranche om na te denken over bijvoorbeeld een waarschuwing te vermelden om niet te veel te vliegen, en de focus te leggen op duurzame alternatieven in plaats van op maximale consumptie. We moeten duurzaam gedrag als de norm neerzetten."

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via WhatsApp of stuur een mail naar redactie@l1.nl!