Twan Huys was Amerika-correspondent tijdens 9/11: 'Die aanslagen hebben mijn leven veranderd'
25 jaar geleden zag Twan Huys met eigen ogen wat 11 september aanrichtte in Washington en New York. Hij was destijds Amerika-correspondent voor actualiteitenprogramma NOVA.
"Die aanslagen hebben mijn leven veranderd. Niet alleen door de schok dat ik erbij was en er verslag van deed, maar daarna volgde nog veel meer."
'Meteen duidelijk dat het terreuraanslag was'
Huys had op die elfde september, net als altijd, CNN aanstaan in zijn kantoor aan huis in Washington en zag daar beelden van het eerste vliegtuig dat in de toren vloog. "Kort daarna vloog er live een tweede vliegtuig in en toen was meteen duidelijk dat het een terreuraanslag was", vertelt hij nu, terugblikkend op de aanslag die 3000 levens eiste. Hij rende direct het huis uit en belde zijn cameraman, die om de hoek woonde.
"Iedereen probeerde Washington uit te komen. Het leek op de film Independence Day, daarin zag je de stad ook leegstromen. En wij probeerden juist de stad in te komen. Met auto's of taxi's lukte dat niet meer vanwege de drukte, dus zijn we met de fiets van mijn opa - die ik meegenomen had uit Hout-Blerick - de stad in gefietst naar het Pentagon. Daar was ook één van de vliegtuigen naar binnen gevlogen."
Eén trein de stad New York in
Huys schoot direct in de rol van journalist. "Je gaat in de werkstand. En dat is wel heel fijn, want dat zorgt ervoor dat er eigenlijk een filter is tussen jou en de gebeurtenissen." Hij deed verslag van de gebeurtenissen in Washington en stapte nog dezelfde dag in de trein naar New York. "Alle tunnels en bruggen waren dicht, maar we vonden één trein waarmee we naar de stad konden. Daar zag je, nog veel meer dan in Washington, de totale verwoesting."
De World Trade-torens die zo bekend waren voor Huys, waren plotseling weg. "En de hele stad lag onder een dikke laag as. Hoe dichter je in de buurt kwam, hoe meer je waadde door de as en het gruis dat naar beneden is gekomen toen die twee torens verpulverd zijn", herinnert Huys zich.
Bijna geen overlevenden
"Een heel hartverscheurend detail is dat er bijna geen overlevenden zijn van 9/11. Iedereen die in de toren zat en er niet uit kon komen, is verpulverd onder het beton en het staal van de torens." Dat besef kwam heel hard binnen toen Huys bij een ziekenhuis in de buurt stond te wachten. "We wisten dat er duizenden mensen in die torens werkten, maar bij het ziekenhuis werd niemand binnengebracht. We spraken artsen en verpleegkundigen die daar stonden. Ze zeiden: 'we staan hier al de hele dag, maar er zijn geen gewonden binnengekomen. Er zijn geen overlevenden'. Toen kreeg je pas echt door wat de omvang was van deze aanslag."
Vanaf dit jaar wordt er ook bij de herdenking bij mensen stilgestaan die in de jaren na de aanslag door giftige stoffen overleden. Er klinken niet langer zes bellen, voor elke gebeurtenis van de aanslag één, maar zeven: speciaal voor de mensen die later overleden aan 9/11-gerelateerde ziektes. Het gaat om ongeveer 9000 mensen.
Dankzij de Zadroga Act is het inmiddels mogelijk om een schadevergoeding te krijgen voor mensen die zich de maanden na de ramp in Lower Manhattan bevonden, en pas later de gevolgen ondervonden. Als ze na verloop van tijd kanker krijgen, gaat de Amerikaanse overheid ervan uit dat dit verband houdt met hun blootstelling. Het gaat om 69 vormen van kanker.
Veel indruk achtergelaten
"Het heeft veel indruk op mij gemaakt, in veel verschillende opzichten", vertelt Huys. "Niet alleen het drama van 9/11 zelf en de dagen erna. Maar ook de manier waarop een stad als New York na het verlies van zoveel mensenlevens binnen een week of drie toch weer de hoop en energie vond om door te gaan en zichzelf te herpakken. Daar heb ik heel veel van geleerd: ook al gebeurt er zoiets groots, je moet door. Je kunt niet stil gaan zitten en je moet hopen op een betere toekomst. En dat zag je in New York om je heen gebeuren."
Maar niet alleen op dat moment waren de gevolgen groot, die trokken zich nog jaren door, vertelt Huys. "Er kwamen oorlogen tegen Afghanistan en Irak, het gevolg daarvan was de brute terreurorganisatie IS, de vluchtelingenstroom naar Europa. Je zou zelfs kunnen zeggen dat de winst van de radicaal-rechtse partij AfD in Duitsland in veel opzichten een direct gevolg is van 9/11." En de veerkracht en verbroedering die hij destijds in de Verenigde Staten zag, is verdwenen. "Het is heel pijnlijk om te zien dat het land waar ik ontzettend van houd nu opgedeeld is in twee kampen."
L1 sprak Twan Huys een jaar na de aanslag in New York. Bekijk het hier terug.