'Ontkerkelijking onomkeerbaar tenzij er een heilige opstaat'
Terwijl de zoektocht naar een nieuwe bisschop nog steeds gaande is, viert hulpbisschop Everard de Jong zijn 25-jarig jubileum. Zondag is er een speciale viering in de kathedraal in Roermond om hierbij stil te staan.
L1 spreekt hem over die afgelopen 25 jaar, over de ontkerkelijking en over zijn motivatie en ambitie.
In 25 jaar is er veel veranderd. De samenleving staat verder af van de kerk. In hoeverre baart u dat zorgen?
"In kwantitatieve zin is er veel veranderd. Vroeger had ik dertig kinderen in één parochie die het vormsel kregen. Nu heb ik misschien tien kinderen verspreid over soms wel vijf parochies. Ook de betrokkenheid van mensen bij de kerk is afgenomen. Dat zie je vooral terug aan het dalend aantal kerkbezoeken. Aan de andere kant zie ik gelukkig heel veel positieve dingen die buiten de kerk om gebeuren. Denk aan mensen die een jaar naar Afrika gaan om een school op te bouwen of mensen die naar elkaar omkijken. Dat is ook een uiting van liefde. En als ik met mensen praat merk ik, in Limburg in ieder geval, dat mensen niet zozeer tegen de kerk zijn. Dat vind ik heel fijn.
Kunnen we die ontkerkelijking op een of andere manier nog tegengaan?
"Ik denk het niet. Per jaar zien we dat het aantal kerkgangers met zes procent afneemt. Ik denk niet dat dat de komende jaren gaat veranderen. Tenzij er een heilige opstaat die iedereen weet te inspireren om naar de kerk te gaan. Ik denk wel dat mensen van nature spiritueel zijn. Men is altijd wel op zoek naar iets wat ons verstand overstijgt. Maar de kerk speelt hierin steeds minder een rol blijkbaar."
Het interview gaat verder onder de video
Het imago van de kerk is de laatste jaren ook sterk verslechterd. Dat heeft ook niet bijgedragen aan een positief beeld.
"We hebben flinke klappen opgelopen met misbruikgevallen. Misschien zijn priesters te oud of te conservatief. Het belangrijkste is en blijft persoonlijk contact. Mijn ervaring is dat ik heel makkelijk met mensen in gesprek kan gaan en kan praten over de diepere dingen van het leven. Toen ik in 2022 ook pastoor werd van Maastricht-Oost heb ik overal kaartjes uitgedeeld met mijn privénummer. Maar geen kip die belt. Ook geen mens trouwens. De kerk wordt dus te weinig gezien als bron van innerlijke spirituele sterkte en zingeving. Terwijl wij dat nog steeds wel vinden. Er is ook een enorme concurrentie van allerlei soorten sportclubjes op zondag. De winkels zijn open. De zondag is nu op een andere manier gevuld. Die tijd van toen krijgen we niet meer terug."
Moeten we het geloof dan op een andere manier proberen in te vullen? Buiten de kerk om?
"Dat kan altijd! Het begint met het lezen van een gedeelte uit de Bijbel. Maar ja... wie leest er nu nog?"
Laat staan de Bijbel!
"Nou inderdaad! Het is ook een moeilijk boek. Maar op YouTube heb je heel interessante filmpjes over bijvoorbeeld het leven van Jezus. Op die manier kun je ook invulling geven aan je geloof."
Vindt u dat u zelf steken heeft laten vallen?
"Ik had altijd mijn preken nog beter kunnen voorbereiden. Het lastige is dat je altijd een algemeen verhaal moet houden. Terwijl je ook een individu wil aanspreken. En iedereen verdient een eigen boodschap. In de kerk probeer ik wel jongeren rechtstreeks aan te spreken. Maar dat is blijkbaar niet genoeg om hen vast te houden."
Everardus Johannes de Jong
Geboren
Eindhoven, 4 juli 1958
Studie
1970: LTS (metaal) - Eindhoven
1973: MTS (elektronica) - Eindhoven
1976: Priesteropleiding - Rolduc Kerkrade
1984: Filosofie - Rome
1986: Filosotie - Washington (gepromoveerd)
Wijdingen
1982: Diakenwijding
1983: Priesterwijding
1999: Bisschopswijding
In die 25 jaar heeft u veel mensen ontmoet. Welke namen springen eruit?
"Als bisschop zit je natuurlijk op een iets hogere stoel dan een pastoor. En daardoor ontmoet je interessante mensen. Ik herinner me nog goed de nieuwjaarsreceptie van de toenmalige koningin Beatrix. Ontmoetingen met buitenlandse bisschoppen vind ik ook heel interessant. Elke bisschop heeft ook zo zijn eigen verantwoordelijkheden. Ik draag zorg voor het krijgsmacht- en justitiepastoraat. Ik ontmoet ministers om te praten over de geestelijke verzorging binnen Defensie en justitiële inrichtingen. En in de parochies ontmoet ik heel veel bezielende mensen die ondanks het teruglopend aantal kerkgangers gemotiveerd blijven."
Waar haalt u zelf uw energie en motivatie vandaan?
"Mijn roeping komt niet uit mezelf. Jezus stuurt mij. Hij inspireert mij. En als ik bid, voel ik veel vrede en vreugde waardoor ik nieuwe kracht en energie krijg. Als ik niet zou bidden, zou ik me te veel overgeven aan de resultaten. Maar de Heer vraagt niet om resultaten, maar om het goede te doen. Ook al is dat resultaat minder zichtbaar. Eén keer per maand heb ik een 'stille dag'. Dan trek ik me terug in een klooster om het contact met Jezus te vernieuwen. Daar krijg ik heel veel energie van."
De zoektocht naar een nieuwe bisschop is nog steeds gaande. Vind u het jammer dat u als hulpbisschop niet automatisch de opvolger bent van een zetelende bisschop?
"Het is een grote verantwoordelijkheid. Ik laat de bestuurlijke kant van het vak liever over aan iemand anders. Ik praat liever met mensen die niet gelovig zijn dan met mensen die al wél gelovig zijn. Ik zou me beklemd voelen in die rol. Maar als ze me vragen, zal ik kijken of ik het doe."
Als de 'vraag' gesteld wordt, heeft u geen keus denk ik.
"Inderdaad. Als men denkt dat ik de geschikte kandidaat ben, heb ik genoeg vertrouwen dat ik het ook kan. Het is ook een uitdaging. Aan de andere kant voel ik me heerlijk als ik het niet ben. Er zijn genoeg uitdagingen. Ik ben nu 65 jaar. En met 75 mag ik met pensioen. Als de gezondheid het toelaat, heb ik genoeg energie voor de komende tien jaar."