Hoe komt het bisdom aan een nieuwe bisschop?

Dat leggen we je uit.

Als baas van het bisdom kom je te wonen in Roermond. Dat is gratis: kost en inwoning worden betaald. Maar als je denkt een vetpot te hebben als bisschop, dan heb je het mis. Je krijgt 1500 euro netto per maand en een aantal vrijwilligers die je van de ene plek naar de andere rijden. Bovendien moet je zelf een ring, mijter, een gepersonaliseerde staf en bijpassende paarse kleding aanschaffen.

En wat zijn dan je taken als bisschop? Het belangrijkste is het Woord van God te prediken en erop toezien dat alle priesters in het bisdom het evangelie op de juiste manier verkondigen. Daarnaast heb je als bisschop ook een heiligende taak. Je moet erop toezien dat de sacramenten zoals de doop, het vormsel, de biecht en het huwelijk op de juiste wijze worden toegediend. Het vormsel doe je als bisschop meestal zelf, met hulp van de hulpbisschop. Dat gebeurt zo'n 1700 keer per jaar.

Maar je bent ook een soort manager. Bisschop Smeets moest bijvoorbeeld in 2019 een kwart van het personeel van het bisdomkantoor ontslaan vanwege een begrotingstekort. Ook een paar kantoren werden gesloten. Bezuinigen dus.

Mochten we je overgehaald hebben om te solliciteren op deze veelzijdige functie, moeten we je teleurstellen: je kunt alleen gevraagd worden voor de functie. Daarvoor moet je aan een paar eisen voldoen. Alle vrouwen vallen sowieso af voor de functie, want de bisschop moet een man zijn en een gedoopte katholieke gelovige. Daarnaast hadden de meeste bisschoppen al een redelijke staat van dienst voordat ze die functie kregen, bijvoorbeeld een carrière als pastoor of deken. Openlijke ambitie wordt in ieder geval niet op prijs gesteld.

Het pad naar het bisschopsambt begint meestal met de wijding tot priester. Hiervoor moet je een theologische opleiding hebben gevolgd aan de opleiding voor geestelijken. Dat kan in Limburg bij Rolduc in Kerkrade. Het is ook mogelijk dat een bisschop uit een ander bisdom wordt aangewezen, maar dan moet daar weer een nieuwe bisschop gezocht worden. Het kan overigens ook een priester buiten Limburg zijn of een pater.

Maar als er kandidaten zijn die aan de functieomschrijving voldoen, hoe wordt deze dan gekozen? De hulpbisschop roept een adviesgroep van priesters, het Kapittel, bijeen. Wat daar besproken wordt blijft geheim, maar aan hen de taak om een lijstje te maken met drie geschikte kandidaten. Zo'n zelfde lijstje wordt gemaakt door alle bisschoppen uit Nederland.

Die lijstjes gaan naar Den Haag, waar de vertegenwoordiger vanuit het Vaticaan woont, de nuntius. Ook hij maakt een lijstje en praat met mensen uit de omgeving van de kandidaten om tot een goede voordracht te komen. Dan gaat de lijst richting het Vaticaan, waar een speciaal ministerie verantwoordelijk is voor dit soort benoemingen. De paus hakt uiteindelijk de knoop door. Die procedure duurde vorige keer precies een jaar. Het is dus nog even wachten.

Is het dan nog mogelijk om de functie te weigeren? Officieel wel, maar er moet een hele goede reden zijn om dit af te slaan. Je wordt immers opgeroepen. Als bisschop word je beschouwd als de opvolger van de apostelen, de leerlingen van Jezus Christus die het evangelie moeten verspreiden. Probeer dat maar eens te weigeren…