Wiel Friedrichs overleden: de vakbondsman die altijd op de barricade stond voor oud-mijnwerkers

Friedrichs is overleden. Hij is 88 jaar geworden. Van 1976 tot 1995 was hij voorzitter van FNV Limburg. Altijd gepassioneerd bracht hij zijn verhaal, vaak met gebalde vuist ter ondersteuning van de argumenten. Hij was de laatste voorzitter uit de periode dat de vakcentrale FNV nog geografisch was georganiseerd.

Er zijn weinig Limburgers die zo vaak een 'brandbrief' naar Den Haag hebben gestuurd als Wiel Friedrichs. Ook ver na zijn pensionering als vakbondsvoorman zette hij dit middel in. Hij was nooit vies van krachttermen als 'wij eisen' en 'Limburg hangt weer aan de achterste mem'.

Een stokpaardje was zijn pleidooi om meer rijksbanen naar Limburg te verplaatsen. Na de mijnsluitingen in de jaren zeventig van vorige eeuw kregen het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het pensioenfonds ABP grote kantoren in Heerlen. Maar deze eeuw heeft het Rijk vooral in de Randstad voor nieuwe banen gezorgd en die onbalans bekritiseerde Friedrichs keer op keer. Ook toen hij de FNV al lang niet meer leidde.

Opkomen voor de belangen van oud-mijnwerkers was de grote rode draad in het leven van Friedrichs. Blijvende vervangende werkgelegenheid voor de werkloze koempels was zijn grote missie. Later werden ook de beroepsziekte stoflongen (silicose) en mijnschade aan woningen belangrijke thema's.

Ver na zijn pensionering bij de vakbond werd hij in 2013 voorzitter van de Limburgse Adviesraad van oud-mijnwerkers, opgericht in aanloop naar de manifestatie Het Jaar van de Mijnen in 2015. Dat was precies 50 jaar na de aankondiging van de mijnsluitingen door toenmalig PvdA-premier (en partijgenoot) Joop den Uyl.

Friedrichs streed met zijn adviesraad jarenlang voor een nationaal Mijnmuseum, om de historie te conserveren en over te dragen op jongere generaties. "Volstrekt onaanvaardbaar dat het Rijk de boot afhoudt", fulmineerde Friedrichs meer dan eens. Inmiddels is er in Heerlen in voorjaar 2022 een nieuw mijnmuseum geopend dat zonder steun van het Rijk de boontjes moet doppen.

Friedrichs, geboren in Eygelshoven (nu gemeente Kerkrade), werkte zelf niet ondergronds in de mijnen. Afgekeurd, vanwege slechte ogen. Zijn eerste baan was bij een metaalbedrijf, Friedrichs was toen pas 15 jaar. Een paar jaar later kreeg hij een baantje bij de accountantsdienst van DSM.

Hij groeide al snel uit tot een echte vakbondsridder. Zo was hij in zijn jonge jaren penningmeester van de Katholieke Arbeiders Jongeren ('de kajotters'). Daarna was hij beleidsmedewerker bij het NKV in Utrecht, een van de voorlopers van de FNV. In 1976 werd Friedrichs gevraagd om de kersverse vakcentrale FNV te gaan leiden in Limburg.

De werkloosheid in Limburg schoot in die tijd naar recordhoogte. Door de mijnsluitingen verdwenen 75.000 banen in een klein gebied. 'Gouden tijden' voor een vakbondsman met ambities; de ontevredenheid onder werknemers was groter dan ooit.

De vakbondsleider kon goed overweg met de toenmalige gouverneur. Sjeng Kremers was onvermoeibaar in het politiek bewerken van 'Den Haag' om vervangende werkgelegenheid in Limburg te bewerkstelligen.

"Ik stond dan in de krant en stelde glasharde eisen. Kremers nam af en toe een beetje afstand van me, dat was van tevoren afgesproken. Ik zou stevige uitspraken doen en hij zou alle deuren open houden", zo herinnerde Friedrichs zich in een interview de tactiek.